Vũ khúc của bầy chim
Trong số các động vật sống trong thiên nhiên hoang dã, có lẽ  ít có loài sinh vật nào lại hiện hữu gần gũi với con người như loài chim. Nói theo như cuốn tự điển Bách khoa toàn thư Wikipedia thì loài chim và biểu tượng của nó có mặt từ ngàn xưa cho đến hôm nay trong mọi lãnh vực như văn hóa, tôn giáo, thi ca, thần thoại, xã hội v.v…
Bạn có nhớ không, tổ tiên mình ngày xưa đã nhận mình là con cháu Rồng Tiên, nhưng cũng lấy giống chim Lạc Hồng làm biểu tượng cho nòi giống. Hình khắc của chim Lạc trên mặt trống Đồng của người Việt cổ, một bảo vật vô giá của quốc gia, cũng nói lên được sự gần gũi của loài chim trong đời sống của tộc Việt thuở khai nguyên. Nhìn vào sự xuất hiện của những đàn chim và hướng bay của nó, những người nông dân chăm chỉ và chân chất, đã có thể đoán biết được thời tiết và biến đổi của thiên nhiên để điều tiết những vụ mùa của mình. Cũng vì thế mà bạn hiểu vì sao, chim luôn luôn gần gũi với dân quê, để rồi từ đó hình ảnh của những loài chim đi vào thi ca, cổ tích dân gian, đi vào lời ru và ca dao Việt. Nếu kể ra thì nhiều lắm, nhưng hôm nay, điều mình muốn kể với bạn là câu chuyện „Vũ khúc của bầy chim“.

Mình tin rằng, ít nhất đã từng có một lần trong đời, bạn nhìn thấy những cánh chim múa lượn từng đàn thật là kỳ diệu trên bầu trời trong xanh biếc kia. Mình đã được nhìn những vũ khúc đẹp đẽ như thế rất nhiều lần, nhưng dường như những lần đó chỉ là cái nhìn hời hợt làm sao!

Nhưng có một ngày, trên con đường đi làm, thường là đi bộ trên một quãng đường hai bên được viền bằng những hàng cây xanh xum xuê lá, những lúc ấy mình thường thưởng thức chút yên tỉnh và không khí trong lắng của sớm mai. Bỗng dưng trước mắt mình không xa, dường như  có một đám lá xanh bị cơn gió thổi bay ngang qua đường. Trong tích tắc, mình nhận ra, đó không phải là đám lá vì mùa thu còn ở  rất xa.  Thì ra đó là những chú chim, cả mấy trăm con. Như đã kể với bạn ở trên, mình đã nhiều lần nhìn ngắm những đàn chim bay lượn, nhưng đó là những đàn chim bay lượn trên cao, cách mình thật xa, xa như những giấc mơ không với tới. Nhưng lần này, những con chim quả thật đang nhảy múa thành đàn bay lượn giữa hai tàng lá trước mắt mình hệt như chúng đang đùa giỡn với nhau trong những vũ khúc của thiên nhiên. Chúng trốn vào những tàng lá hay nhành cây vài giây rồi bất ngờ từ tàng cây này chúng vỗ cánh bay tràn ra uốn luợn vài vòng rồi mất hút vào tàng cây đối diện bên đường như thể chúng hiểu nhau không cần ngôn ngữ, rồi lại bất ngờ bay ra khỏi tàng cây theo chiều gió, hoà lẫn với tiếng hót líu lo như tiếng gọi đàn. Cứ như vậy, chúng đùa giỡn và bay luợn với nhau trong gió thật nhịp nhàng và thảnh thơi giữa không gian đầy bận rộn và lo toan, như thể đây là khoảnh khoắc tuyệt vời nhất và không có việc gì quan trọng hơn là việc cùng hoà điệu làm nên những vũ khúc tuyệt đẹp như thế!

Dường như vừa tung tăng trong vũ điệu của gió, bầy chim vừa gởi đi một thông điệp đến với mọi người: “Bạn ơi, có khi nào bạn biết đặt gánh lo toan xuống, dù là lo toan cho công việc công ích, để có thể hưởng lấy những khoảnh khắc hiện tại đẹp đẽ và quý giá bên người thân, người thương của mình, bên bạn bè, người đồng chí hướng với mình và biết cùng nhau hòa điệu để làm nên những khúc nhạc của hiểu và thương“.

Người ta thường có câu thành ngữ „nhỡn nhơ“ như chim ý nói rằng đời sống của chim thật vô tư nhàn nhã. Chúng có thể hay bay  nhảy trên mặt đất hay vỗ cánh bay trên không gian thênh thang vô tận. Nhưng thật ra, đời sống của loài chim cũng vất vả gian nan và đầy hiểm nguy. Trong quá trình kiếm mồi nuôi thân, làm tổ và nuôi  đàn chim con, những con chim phải cật lực làm việc, phải bay nhiều tiếng đồng hồ trong ngày và mỗi  giây mỗi phút phải đối diện với bao mối hiểm nguy rình rập bởi vì chính chúng cũng là miếng mồi ngon cho những loại thú dữ khác hay trong trò tiêu khiển săn bắn của con người. Để sống còn với những thay đổi khắc nghiệt của khí hậu, hàng năm chúng còn phải làm những cuộc di cư tập thể trải dài hàng nghìn cây số, vượt biển cả núi đồi để tìm nơi ẩn trú. Cũng chính vì thế, trong quá trình tiến hoá, loài chim đã huân tập cho mình những khả năng đặc biệt và trở thành một trong những loài động vật thông minh. Với những phương tiện khoa học hiện đại của thể kỷ hôm nay cùng với những  công trình nghiên cứu về đời sống của thế giới loài vật, người ta đã khám phá ra những điều thật bất ngờ vì sao có những loại chim mỗi mùa di cư chúng thường bay từng đàn và di chuyển theo những hình thể như chữ V ngược như thế.

Khi bay thành đàn,  loài chim  có bản năng nhận biết được những lợi điểm khi chúng bay theo lối „Team work“ và nhất là từ những bài học của thiên nhiên, chúng biết cách sử dụng luật khí động học để giảm bớt phần tiêu tốn năng lượng trong khi bay. Lợi dụng luồng không khí chuyển động đi lên từ con chim dẫn đầu, con sau bay theo ở phía bên cạnh và hưởng được một phần sức nâng giúp bớt phải dùng nhiều sức lực. Cứ như vậy nối tiếp nhau chúng sẽ tạo thành một đội hình chữ V. Khi nghiên cứu các dữ kiện chi tiết, người ta nhận ra loài chim biết cách tìm vị trí tối ưu để hưởng sức nâng, và vỗ cánh đồng bộ để giảm bớt năng lượng cần thiết. Bằng thiên khiếu bẩm sinh ấy, chúng đồng thời cũng tránh được tác động của những không khí đi xuống do luồng bay của đồng đội phía trước.

Người ta tìm thấy rằng, với cách  bay đàn đội này, thí dụ như ở loại ngỗng trời, chúng đã có thể bay xa hơn được tới 71% , có nhịp tim và nhịp vỗ cánh thấp hơn 14% so với khi chúng bay một mình. Những khám phá sau đây còn làm mình kinh ngạc hơn nữa:
Con chim bay đầu đàn, thường là một con chim có đôi cánh chắc khỏe. Nó nhận biết  được nó là đầu đàn, đang phải cản sức gió ngược để  cho những đồng đội bay phía sau, thường là những con yếu hơn không phải tốn nhiều sức. Khi con chim bay dẫn đầu mệt, nó sẽ chuyển xuống cuối đội hình để một con khác thay vào vị trí của mình. Con chim thay thế thường là con chim bay kế sau, để dễ dàng nhận biết những dấu hiệu mệt mõi của con chim đầu đàn và bay lên thay thế kịp lúc. Những con chim bay sau kêu vang để cổ vũ những con bay phía trước. Khi một con chim lạc khỏi đội hình bay, ngay lập tức nó cảm nhận được sức cản của không khí và nhanh chóng quay trở lại đội hình bay. Cuối cùng khi một con chim bị bệnh hay bị thương rơi xuống, hai con chim khác sẽ rời khỏi bầy để cùng hạ xuống với con chim bị thương và bảo vệ nó. Chúng sẽ ở lại cho đến khi nào con chim bị thương có thể bay lại được hoặc là chết, và khi đó chúng sẽ nhập vào một đàn khác và tiếp tục hành trình bay về phương Nam xa xôi.

Thật là cảm động về tinh thần đồng đội của loài chim và có lẽ đó cũng niềm mơ ước cho bất cứ ai đang là thành viên của một đội, một nhóm hay một đoàn thể tổ chức nào đó được làm việc trong một mô hình như vậy. Trước hết là tập thể đó có một người lãnh đạo xứng đáng, là người có đủ năng lực „đứng mũi chịu sào“, gánh nhận phần lớn những khó khăn hay tìm cách điều hành thế nào để các thành viên khác được giảm bớt áp lực. Chẳng những thế, người đóng vai trò lãnh đạo khôn ngoan biết dừng lại đúng lúc để chia sẽ vị trí lãnh đạo,  vị trí khó khăn nhất của nhóm. Điều này cho thấy nó sẽ đem lại lợi ích cho tất cả các thành viên. Những công việc khó khăn sẽ được mọi thành viên trong nhóm thay phiên nhau đảm nhận. Có như vậy thì mỗi thành viên  nhóm mới có thể luôn được động viên khích lệ để tự tin gánh vác trách nhiệm của người đứng đầu. Cũng theo mô hình này, những thành viên yếu kém hơn không bị bỏ rơi hoặc bị chê  bai mà được khích lệ và nâng đở để họ có thể cùng phát triển. Mỗi một thành viên cũng không tìm cách để trở thành một „ngôi sao“ riêng lẽ vì điều ấy sẽ làm giảm đi sức mạnh của đội nhóm và về lâu dài, chính tham vọng đó cũng làm cho họ bị mất dần năng luợng và gặp những lực cản lớn hơn vì họ phải tự mình đương đầu với khó khăn thay vì cả  nhóm cùng chung vai sát cánh để vượt qua trở ngại, như một con chim khi lạc khỏi đội hình bay, nó lập tức cảm nhận được sức cản lớn hơn của không khí và nhanh chóng quay trở lại đội hình bay. Sau hết và quan trọng hơn cả, với cách làm việc đội nhóm có  những đặc tính nêu trên, chắc chắn tập thể đó sẽ ít khi bị lạc hướng và sẽ về đích nhanh chóng.

Cuộc sống và thiên nhiên luôn cống hiến cho con người những bài học vô tận. Nhìn trái táo rơi mà Newton khám phá ra luật hấp dẫn; được truyền cảm hứng từ những con chim vỗ cánh bay vút lên bầu trời xanh mà người ta đã có thể làm nên những cánh chim sắt khổng lồ có thể chuyên chở vài trăm người vào không gian; quan sát một cách tỉ mỉ cấu tạo của lá sen khi thấy lá sen không bao giờ bị thấm nước mà người ta tìm ra kỹ  thuật „Nano“ ứng dụng trong nhiều lãnh vực công kỹ nghệ và còn biết bao nhiêu khám phá khác nữa mà  con người đã học được từ thiên nhiên.
Và khi nhìn ngắm những đàn chim bay từng đàn thành hình chữ V hay uốn lượn trong những vũ  khúc đẹp đẽ kia, chắc chắn chúng ta cũng sẽ tìm được nguồn cảm hứng cho mình và cho tập thể của mình, phải không bạn…

Htr. Nguyên Trí

 
 

Góc sinh hoạt

  • Photo Title 1
  • Photo Title 2
  • Photo Title 3
  • Photo Title 4
  • Photo Title 5